Nieuws uit Utrecht

25 Januari 2012

'De waarheid is dat we een land van bachelors krijgen'

95 procent van de mensen is afhankelijk van wat 5 procent slimme, inventieve en creatieve mensen weet te bedenken. Dáárin moeten we investeren, betoogt Aleid Truijens.

Wat een walhalla was het eigenlijk. Een universitaire studie duurde, tweede helft jaren zeventig, officieel 7 jaar, maar de meesten deden er langer over. Je kon alle bijvakken doen die interessantig klonken. Zo stak je aardig wat op, tussen kroegbezoek en rugzakvakanties door en stelde je het grotemensenleven nog even uit. Dat gaf niks, want niemand zat, toen ik in 1981 afstudeerde, op ons te wachten.

Ik kreeg geen beurs, omdat mijn vader iets te veel verdiende, maar wel driedubbele kinderbijslag, waar je best van kon leven. De kamerhuren waren laag, kraken kostte niks en na een paar jaar kreeg je een goedkope huurwoning toegewezen. Vrienden die wel een beurs kregen, hadden zo'n 700 gulden te besteden, deels gift, deels renteloze lening. Dat kun je gerust gelijkstellen aan 700 euro nu. De monden van mijn studerende kinderen vallen open als ze dat horen.

Hun prestatiebeurs, 266 euro per maand, gaat ruim op aan collegegeld, boeken en ziektekostenverzekering. Onder de 300 euro vind je nergens een studentenkamer. En nu mogen ze vanaf hun master alles zelf lenen. Als ze er iets langer over doen - uiteraard, want ze hebben een baantje - betalen ze voor straf 5.000 euro collegegeld. Dat had niemand ze verteld toen ze begonnen; de regels zijn tijdens de wedstrijd veranderd. Wij, de ouders die alles in de schoot geworpen kregen, mogen nu dokken. Dat is niet zo erg voor wie het kan betalen. Maar studenten met armere ouders zullen wel drie keer nadenken voor ze zich in de schulden storten.

Natuurlijk kon het wat minder en wat sneller dan in de gulle jaren zeventig. De collegegelden stegen, de beurzen amper en de studieduur slonk van 7, 6, 5 naar een schrale 4 jaar nu. Daalde de kwaliteit? Moeilijk te zeggen. De kwantiteit wel: als ik nu naar het programma kijk van mijn oude studie, is bijna de helft van de stof weggevallen. Mijn zoon heeft nog minder college-uren dan ik had.

Halbe Zijlstra (twee van rijkswege betaalde studies, afgestudeerd op zijn 27ste) beweert dat hij het geld dat op de masters wordt bezuinigd, gaat 'investeren' in de universiteit. We hebben alleen nog niet gehoord hoe; de universiteiten worden al jaren afgeknepen.

De waarheid is dat we een land van bachelors worden. De Lissabondoelstelling - de halve bevolking hoger opgeleid - bleek onbetaalbaar. En misschien ook onwenselijk. Als zoveel mensen zo'n diploma bemachtigen, wat stelt dat dan nog voor? Studenten moeten nu wel, want als iedere pr-medewerker een master communicatie heeft, hebben de bachelors het nakijken. Dat is geldverspilling. Voor veel beroepen is een bachelor wel genoeg.

Maar voor sommige beroepen niet. Studeren doe je niet alleen om te 'investeren in jezelf' en je latere inkomen, zoals het platte argument van de VVD - maar ook dat van de PvdA - luidt. De timmerman hoeft niet te betalen voor de studie van het advocatenzoontje - dat demagogische verhaal. Alsof de zoon van de timmerman niet dankzij overheidssteun óók advocaat kan worden.

Veel belangrijker is het intellectuele en wetenschappelijke peil van Nederland. 95 procent van de mensen is afhankelijk van wat 5 procent slimme, inventieve en creatieve mensen weet te bedenken. Dáárin moeten we investeren. Liever minder masterstudenten, maar betere. Als we mogelijke briljante masterstudenten nu wegjagen, is dat een ramp.

Die kans is niet klein. Zulke talenten zitten vooral in de bètahoek. Bèta-masters duren twee jaar, en die studies zijn zo zwaar dat velen er langer over doen. De studieschuld loopt dan flink op. Ook zal het aantal universitair geschoolde leraren afnemen, wat het niveau van het hele onderwijs verder naar beneden trekt.

Tip voor studenten: ga naar het buitenland! In Schotland, Finland, Zweden en Noorwegen is studeren gratis; in Spanje en Duitsland veel goedkoper. Het niveau is er bepaald niet lager. In de top-100 van Europese universiteiten staat de University of Edinburgh op 4, de Freie Universität Berlin op 8, die in Granada op 9, die van Oslo op 10, en de Zweedse Kungliga Tekniska Högskolan op 15. Allemaal hoger dan de Universiteit van Amsterdam (19) en de Universiteit Utrecht (20), onze toppers. Wat houdt je tegen? Je kunt altijd terugkomen als het kabinet-Roemer de bezuiniging weer heeft afgeschaft.

Bron: www.vk.nl